Bülent Erkmen Arşivi Kullanım Klavuzu

Bülent Erkmen Arşivi Kullanım Kılavuzu, araştırma ve dijitalleştirme çalışmaları 2023’te başlayan Salt Araştırma Bülent Erkmen Arşivi’ne eşlik etmek üzere hazırlandı. Bu dijital arşiv, Erkmen’in işlerinin görsel kayıtlarıyla birlikte onun yaşamına ilişkin çok sayıda belge, fotoğraf ve efemeradan oluşmaktadır.

Bu dijital arşivden hareketle hazırlanan kullanım kılavuzunda Erkmen’in tasarım işleri, Açıkhava, Afiş, Ajanda, Albüm Kapağı, Ambalaj, Ansiklopedi, Bayrak, Broşür-Katalog, Davetiye, Dekor, Ekslibris, Faaliyet Raporu, Hareketli Görüntü, İlan, Jenerik, Kart, Kartpostal, Kimlik, Kitap, Kitap Kapağı, Logo, Ödül ve Anı Nesnesi, Pano, Pul, Saat Ekranı, Sergileme, Süreli Yayın, Süreli Yayın Kapağı, Takvim, Tebrik Kartı, Web Sitesi kategorileri altında yer almaktadır. Konsepti kendisine ait, işverenin yine kendisi olduğu işleri ise Özel Proje altında sıralanmıştır.

Arşivdeki diğer belgeler ise mümkün olduğunca bağlamı içinde ve kronolojik olarak tasnif edilmiştir. Bülent Erkmen’e veya Bülent Erkmen’den gönderilmiş mektup, telgraf, yıldırım telgraf, teleks, faks, posta kartı, tebrik kartı, elektronik posta ve elektronik kart türündeki tüm belgeler Gönderiler bölümünde toplanmıştır. Onun tasarlamadığı ama sakladığı tasarım, düşünce ve kültür yaşamına ilişkin yazılar, küpürler ve türü bakımından birer görsel iletişim ürünü olan tüm diğer basılı nesneler Efemera bölümünde yer almaktadır.

Bölümler, kılavuzun genelinde alfabetik sırayla, kendi içinde ise kronolojik olarak ilerlemektedir. Her bölüm, işlerin ve olayların bağlamını öne çıkaran notlar içermektedir. Bunların bir kısmı Bülent Erkmen’le arşiv çalışması esnasındaki görüşmelerden veya başka kaynaklardaki söyleşilerinden alıntılanmıştır. Bu alıntılar konuşma çizgisi ile verilmiştir. Diğer kısmı da bu çalışmaya özgü editör notlarıdır.

Kılavuz, tamamlanmamak üzere kurgulanmıştır. Erkmen’in geçmiş ve güncel üretimlerine ilişkin yeni belgeler ve eklenecek notlarla zaman içinde genişlemeye devam edecektir.

32 Büst: Otuz İki Fotoğraf İçin Yazılmış Yalanlar, 2000

— Kavram ve kitap tasarımını yaptığım 32 Büst’ün alt başlığı Otuz İki Fotoğraf İçin Yazılmış Yalanlar. Bilindiği gibi büst, resim ve heykel sanatında baş, boyun, omuzlar ve göğüs bölümünden oluşan portreye verilen ad. Açılmamış otuz iki çift sayfadan oluşan ve her iki yaprağı bir kişiye ayrılmış kitapta, sayfaların iç yüzlerinde kişilerin çıplak büstlerinin renkli fotoğrafları, dış yüzlerinde ise o fotoğraflardan yola çıkılarak yazılmış öyküler yer alıyor. Büstler, alanlarında önemli, bedenleriyle değil düşünsel etkinlikleriyle gündemde olan ve onları bir araya getiren kitabın tasarımcısının tanıdığı, yazarının ise tanımadığı kişilere ait. Yazar Faruk Ulay tanımadığı bu insanların fotoğrafları üzerine bir dizi düş kuruyor. Kitabın sayfalarının iç yüzlerinde yer alan, bir anlamda kitaba gömülerek görünmez kılınan fotoğraflar, göğüs röntgeni çekiliyormuşçasına sakin ve anlamdan arıtılmış. Tıpkı mermerden yontulmuş cansız büstler gibi. Okur, bu kitapla kuracağı ilişki doğrultusunda isterse kapalı metin sayfalarının arasından fotoğrafın görebildiği yerlerine bakar, isterse sayfaları yırtıp içindeki görüntüyü bedenin ortasından ikiye böler, isterse sayfanın dibinden keser ya da yazının ortasından kesip açar. Ve kitap okurun elinde son hâline ‘dönüşür’. Artık kitap, o okurun biçimlendirdiği kitaptır. (Bülent Erkmen’le görüşme, 23 Ağustos 2024)