Bülent Erkmen Arşivi Kullanım Klavuzu

Bülent Erkmen Arşivi Kullanım Kılavuzu, araştırma ve dijitalleştirme çalışmaları 2023’te başlayan Salt Araştırma Bülent Erkmen Arşivi’ne eşlik etmek üzere hazırlandı. Bu dijital arşiv, Erkmen’in işlerinin görsel kayıtları, çok sayıda yazılı belge, kişisel fotoğraf, mektup, faks ve efemeradan oluşmaktadır. Kılavuz ise, bu dijital arşivin yanı sıra BEK’in web arşivi ile Erkmen’in 2018’deki Remix sergisi için oluşturulmuş ses ve görüntü kayıtlarını da kapsamaktadır.

Kılavuzda Erkmen’in tasarım işleri, Açıkhava, Afiş, Ajanda, Albüm Kapağı, Ambalaj, Bayrak, Broşür-Katalog, Davetiye, Ekslibris, Faaliyet Raporu, İlan, Jenerik, Kimlik, Kart, Kartpostal, Kitap, Kitap Kapağı, Logo, Ödül ve Anı Nesnesi, Pul, Saat Ekranı, Sergileme, Süreli Yayın, Süreli Yayın Kapağı, Takvim, Tebrik Kartı kategorileri altında yer almaktadır. Konsepti kendisine ait, işverenin yine kendisi olduğu, türü bakımından yukarıda belirtilen kategorilerden ayrı işleri ise Özel Proje altında sıralanmıştır.

Odağına Erkmen’in üretimlerini alan bu arşivdeki diğer belgeler ise mümkün olduğunca bağlamı içinde ve zaman sırasıyla tasnif edilmiş, kalanlar ise kendilerine özgü veya genel başlıklar altına alınmıştır. Bülent Erkmen’e veya Bülent Erkmen’den gönderilmiş mektup, telgraf, yıldırım telgraf, teleks, faks, posta kartı, tebrik kartı, elektronik posta ve elektronik kart türündeki tüm belgeler Gönderiler bölümünde toplanmıştır. Onun tasarlamadığı ama sakladığı tasarım, düşünce ve kültür yaşamına ilişkin yazılar, küpürler ve türü bakımından birer görsel iletişim ürünü de olan tüm diğer basılı nesneler Efemera bölümünde yer almaktadır.

Bölümler, kılavuzun genelinde alfabetik sırayla, kendi içinde ise kronolojik olarak ilerlemektedir. Her bölüm, işlerin ve olayların bağlamını öne çıkaran notlar içermektedir. Bunların bir kısmı Bülent Erkmen’le arşiv çalışması esnasındaki görüşmelerden veya ona ilişkin kaynaklardan alıntılanmış, bir kısmı da bu çalışmaya özgü notlardır.

Kılavuz, tamamlanmamak üzere kurgulanmıştır. Erkmen’in geçmiş ve güncel üretimlerine ilişkin yeni belgeler ve eklenecek notlarla zaman içinde genişlemeye devam edecektir.

32 Büst: Otuz İki Fotoğraf İçin Yazılmış Yalanlar

— Kavram ve kitap tasarımını yaptığım 32 Büst’ün alt başlığı Otuz İki Fotoğraf İçin Yazılmış Yalanlar. Bilindiği gibi büst, resim ve heykel sanatında baş, boyun, omuzlar ve göğüs bölümünden oluşan portreye verilen ad. Açılmamış otuz iki çift sayfadan oluşan ve her iki yaprağı bir kişiye ayrılmış kitapta, sayfaların iç yüzlerinde kişilerin çıplak büstlerinin renkli fotoğrafları, dış yüzlerinde ise o fotoğraflardan yola çıkılarak yazılmış öyküler yer alıyor. Büstler, alanlarında önemli, bedenleriyle değil düşünsel etkinlikleriyle gündemde olan ve onları bir araya getiren kitabın tasarımcısının tanıdığı, yazarının ise tanımadığı kişilere ait. Yazar Faruk Ulay tanımadığı bu insanların fotoğrafları üzerine bir dizi düş kuruyor. Kitabın sayfalarının iç yüzlerinde yer alan, bir anlamda kitaba gömülerek görünmez kılınan fotoğraflar, göğüs röntgeni çekiliyormuşçasına sakin ve anlamdan arıtılmış. Tıpkı mermerden yontulmuş cansız büstler gibi. Okur, bu kitapla kuracağı ilişki doğrultusunda isterse kapalı metin sayfalarının arasından fotoğrafın görebildiği yerlerine bakar, isterse sayfaları yırtıp içindeki görüntüyü bedenin ortasından ikiye böler, isterse sayfanın dibinden keser ya da yazının ortasından kesip açar. Ve kitap okurun elinde son hâline ‘dönüşür’. Artık kitap, o okurun biçimlendirdiği kitaptır. (Bülent Erkmen’le görüşme, 23 Ağustos 2024)