Bülent Erkmen Arşivi Kullanım Klavuzu

Bülent Erkmen Arşivi Kullanım Kılavuzu, araştırma ve dijitalleştirme çalışmaları 2023’te başlayan Salt Araştırma Bülent Erkmen Arşivi’ne eşlik etmek üzere hazırlandı. Bu dijital arşiv, Erkmen’in işlerinin görsel kayıtları, çok sayıda yazılı belge, kişisel fotoğraf, mektup, faks ve efemeradan oluşmaktadır. Kılavuz ise, bu dijital arşivin yanı sıra BEK’in web arşivi ile Erkmen’in 2018’deki Remix sergisi için oluşturulmuş ses ve görüntü kayıtlarını da kapsamaktadır.

Kılavuzda Erkmen’in tasarım işleri, Açıkhava, Afiş, Ajanda, Albüm Kapağı, Ambalaj, Bayrak, Broşür-Katalog, Davetiye, Ekslibris, Faaliyet Raporu, İlan, Jenerik, Kimlik, Kart, Kartpostal, Kitap, Kitap Kapağı, Logo, Ödül ve Anı Nesnesi, Pul, Saat Ekranı, Sergileme, Süreli Yayın, Süreli Yayın Kapağı, Takvim, Tebrik Kartı kategorileri altında yer almaktadır. Konsepti kendisine ait, işverenin yine kendisi olduğu, türü bakımından yukarıda belirtilen kategorilerden ayrı işleri ise Özel Proje altında sıralanmıştır.

Odağına Erkmen’in üretimlerini alan bu arşivdeki diğer belgeler ise mümkün olduğunca bağlamı içinde ve zaman sırasıyla tasnif edilmiş, kalanlar ise kendilerine özgü veya genel başlıklar altına alınmıştır. Bülent Erkmen’e veya Bülent Erkmen’den gönderilmiş mektup, telgraf, yıldırım telgraf, teleks, faks, posta kartı, tebrik kartı, elektronik posta ve elektronik kart türündeki tüm belgeler Gönderiler bölümünde toplanmıştır. Onun tasarlamadığı ama sakladığı tasarım, düşünce ve kültür yaşamına ilişkin yazılar, küpürler ve türü bakımından birer görsel iletişim ürünü de olan tüm diğer basılı nesneler Efemera bölümünde yer almaktadır.

Bölümler, kılavuzun genelinde alfabetik sırayla, kendi içinde ise kronolojik olarak ilerlemektedir. Her bölüm, işlerin ve olayların bağlamını öne çıkaran notlar içermektedir. Bunların bir kısmı Bülent Erkmen’le arşiv çalışması esnasındaki görüşmelerden veya ona ilişkin kaynaklardan alıntılanmış, bir kısmı da bu çalışmaya özgü notlardır.

Kılavuz, tamamlanmamak üzere kurgulanmıştır. Erkmen’in geçmiş ve güncel üretimlerine ilişkin yeni belgeler ve eklenecek notlarla zaman içinde genişlemeye devam edecektir.

Yazılar

— Yazılar’ın çıkma nedeni şuydu. Tasarım üzerine bilgi edinme, yazı yazma, yazılanı okuma, yazılanın yayımlanma ortamı çok yetersizdi. Böyle zor koşullar altında hem ekonomik hem de zaman bakımından sürdürülebilir ne olabilirdi? Bir; kimse yazmıyor, o hâlde konsept çeviri olmalı. İki; bu sürdürülebilmeli, belli kolaylıkları olmalı, o hâlde iki yapraktan oluşmalı ve son derece standart olmalı, bir tür anti-tasarım olmalı, kendisi bir tasarım nesnesi olmamalı, tasarıma aracı olan, aktarıcı bir şey olmalı, belli bir düzende biriktirilebilir bir şey olmalı. Yer darlığı sebebiyle bazen bir konuyu ele alıp onun birçok alt açılımını içermeli, bazen de iki ya da üç konuyla sabitlenmeli. O tarihlerde seçkisini üstlendiğim Yazılar’ı bir dönem ücretsiz olarak tanıdıklara çevirttim, sonra sınırlı bir çeviri desteği aldım ve ciddi bir külliyat oluştu. Bir dönem durdu, sonra tekrar başladı. Bir tıpkıbasım oldu sanki! Yürütücülüğünü Osman (Tülü) yaptı ve hâlâ da o sürdürüyor. Benim zamanımda bir konsept bütünlüğü olması için yurtiçinden bilgilere yer vermiyorduk. Buradaki tasarımcının zaten çok içe kapalı bir tasarım dünyası vardı. Onun dışarıya açılması ve dışarıda olup bitenleri görmesi amacıyla, tabii bir de editoryal dağınıklık olmasın diye sadece çeviri odaklı bir yayın yaptık. Bu çeviriler de Avrupa, Amerika ve nadiren Rusya’dan edindiğim kitap ve yayınlardan seçtiğim yazıları kapsıyordu. Bugün takip ettiğim kadarıyla Yazılar’a artık Türkiye’ye ilişkin içerikler de alınmaya başladı. (Bülent Erkmen’le GMK 40+ kitabı için görüşme, 24 Eylül 2019)